boeken

BOEK | RELIGIE VOOR ATHEÏSTEN

Photo by Hannes on Unsplash

Gisteren ben ik begonnen in het boek ‘Religion for Atheists’ van Alain de Botton. De filosoof waagt zich met dit boek op glad ijs bij zowel gelovigen als ongelovigen. Hij wil met het boek een brug slaan tussen de wereld van een paar eeuwen geleden, en de wereld waarin we nu leven.

Waar we geheel bevrijd zijn van de oppressie van geloof, zijn we nu gevangen in het juk van de commercie. We worden geacht volwassen mensen te zijn, die ongevoelig zijn voor boodschappen van buiten. Maar dat zijn we natuurlijk helemaal niet. We zijn gevoelig voor schoonheid, voor hoop, voor eenzaamheid en voor verleidingen. Jesus wist dat. Boeddha wist dat. Al deze wijsgeren wisten dat.

We zijn allemaal af en toe kinderachtig, boos, angstig, geniepig, gemeen en leugenachtig. We hebben elkaar, en de wereld om ons heen, nodig om ons te herinneren aan de deugden die zich ook in ons bevinden, maar wat meer oefening nodig hebben. In bijna elke religie, en ook diverse filosofieën, wordt de nadruk gelegd om dingen als vriendelijkheid, vrijgevigheid, hoop en liefde te beoefenen. Dat blijkt voor een reden.

Wanneer we elke dag geconfronteerd worden met koude, betonnen architectuur, reclame die ons poogt te geloven in een ideaal lichaam of ideaal huis en waarin weinig mensen nog een echte discussie over wat er werkelijk belangrijk is in het leven aangaan, kunnen we ons al gauw eenzaam, koud en alleen gaan voelen. De ‘nieuwe’ waarden van onze maatschappij hebben vrij weinig te maken met ons een beter mens te laten voelen.

NIEUWE VOORBEELDEN
Voorheen hadden mensen beelden van de Christelijke geestelijken in huis om zichzelf eraan te herinneren dat ze de goede dingen in zichzelf mogen en kunnen cultiveren, en om ‘zonden’ zoveel mogelijk proberen te neutraliseren in onszelf.

Nu zie je in veel huizen wel wat Boeddha beeldjes staan, die wellicht datzelfde kunnen doen, maar dat kan alleen wanneer je de leer van de Boeddha (of in ieder geval, goede levenswijzes) ook echt probeert te beoefenen. Anders is het gewoon een mindfull stukje decoratie en inspireert en motiveert het ons wellicht niet voldoende om bepaalde waardes in de praktijk te brengen.

Eigenlijk hebben we behoefte aan levende helden. Niet de beroemdheden in de media, maar mensen van vlees en bloed, die ondanks hun eigen falen het goede proberen te doen. Misschien moeten we deze mensen meer in ons leven tentoonstellen. Mensen zoals Mandela, Aung San Suu Kyi, Moeder Theresa, Gandhi, maar ook Andre Kuipers, Carl Sagan en Ellen Page. mensen die wellicht geen wonderen verrichten zoals in de Bijbel en in de boeddhistische geschriften, met levitatie, magische wederopstanding en visioenen, maar mensen die het goede in ons aanspreken, en dat zichtbaar, in deze huidige, moderne wereld, ook in de praktijk brengen.

LAAT JE INSPIREREN DOOR MODERNE HELDEN
​In het Boeddhisme zouden we deze mensen moderne boddhisattva’s noemen, in het Christelijke geloof wellicht moderne ‘heiligen’. Maar het hele punt van De Botton is dat je dus niet een religie hoeft te volgen om van religies te leren en hun waarden in de maatschappij en in je eigen leven te brengen. Mijn broertje is bijvoorbeeld een devoot wetenschapper, en zegt veel kracht te halen uit de uitspraken van bijvoorbeeld Carl Sagan. 

De kunst is namelijk om te zorgen dat je geïnspireerd blijft, ook in het moderne, jachtige en soms eenzame leven, om het goede te doen, het goede op te zoeken, en goed voor de wereld te zorgen. Als religie in jouw hoofd en hart geen plaats heeft, zoek ze dan in mensen die je kunt bewonderen om hun wereldvisie. Neem filosofen als Alain de Botton zelf… of André Kuipers, die ons oproept om beter voor onze planeet te zorgen. 

Ware wetenschappers blijven ook altijd openstaan voor het standpunt van de ander, zij weten dat ze maar weinig echt absoluut kunnen weten en dat een theorie altijd geveld kan worden door nieuwe bewijslast. Dat geldt voor wetenschap, religie en de socio-maatschappelijke en ethische vraagstukken die zich daartussen bewegen. Hoe meer we ontdekken, hoe minder we lijken te weten, en in plaats van de hoop op te geven (wist je dat Hoop ook één van de hoofd-deugden is in het Christendom?) kunnen we ons beter richten op mensen die de hoop in ons aanwakkeren. 

MODERNE HELDEN
​Een aantal moderne helden als voorbeelden…

  • Ellen Page, die haar eigen liefde voor vrouwen in het openbaar brengt en met een prachtig pleidooi vraagt om meer liefde en begrip
  • Andre Kuipers, astronaut, arts en voorvechter van een betere wereld
  • Aung San Suu Kyi, met haar vredig protest, waarbij ze pleit voor de vrijheid van Birma. Winnares van o.a. de Nobelprijs voor de Vrede
  • Carl Sagan, wetenschapper, schrijver en filsoof
  • John Lennon en Yoko Ono pleitten voor wereldvrede in het hippie tijdperk
  • Moeder Theresa en Prinses Diana
  • Alain de Botton, pleit voor hedendaagse, praktisch toepasbare filosofie
  • Jane Austen, schrijfster, wierp een kritische blik op de hang naar status, liefde en menselijke (on)hebbelijkheden

HOPE HAS A PLACE
​Dat we naargeestig op zoek zijn naar hoop, naar idealen en naar inspiratie, lijkt mij ook wel af te lezen als het succes van films als Lord of the Rings, the Hobbit, Starwars, Harry Potter en zelfs The Hunger Games, en bijbehorende videogames.

In deze verhalen, films en games komen veel deugden naar voren in een nieuw jasje. Deugden als vriendschap, hoop, schoonheid, liefde en trouw, en het koesteren van deze waarden. Goed en kwaad zijn daarbij vaak ook erg zwart/wit, zoals het ook in religieuze verhalen verteld wordt, om het onderscheid duidelijk te maken. Dat de wereld vaak een grijzere tint heeft, vinden we in ons dagelijks leven terug. Daarom zijn duidelijke voorbeelden misschien juist wel zo belangrijk voor ons.

De deugdelijke waarden in deze films worden in een hip jasje gegoten, met genoeg actie om het niet te zoetsappig aan te laten voelen, zodat ook de Dood er een rechtmatige plaats in krijgt. We zoeken naar nieuwe rolmodellen, nieuwe helden, die niet alleen maar, zoals (de meeste) filmsterren, frivool, egoïstisch en oppervlakkig zijn, maar werkelijk de wereld proberen te verbeteren, en staan voor hun idealen. 

Kun jij mensen bedenken waar je echt tegenop kijkt? Die je inspireren, los van enige religie, die toch mooie en adopteerbare waarden voor je vertegenwoordigen? Geef die dan een plek in je leven. Lees elke ochtend een paar quotes van deze mensen, hang hun foto’s in je huis, en zorg dat zij spiegels worden voor je eigen gedrag. En zoek ook vrienden op die open genoeg staan om het over dit soort onderwerpen te kunnen hebben.

Om te zorgen dat mensen een plek krijgen om dit soort ideeën samen te bespreken, heeft De Botton zijn ‘School of Life‘ in hartje London geopend. Het ‘community’ gevoel, is één van de punten vanuit religies, die hij in de hedendaagse samenleving mist. 

Ik snap goed wat hij bedoelt, want ik kan met veel liefde terugdenken aan mijn oude Filosofie klas op het HBO, waar in ons lokaal de wereldvisies en denkbeelden ons om de oren vlogen, en de meest mooie discussies ontstonden.  De Botton pleit dat we dat ook meer in reclames mogen laten terugkomen. Wat dacht je van reclames voor vergeving, voor liefde en voor waarheid? Een beetje zoals die posters met mooie quotes die een tijdlang in de Stationshallen hingen. Ik vind het een erg mooi idee. 

Eigenlijk zie je dat al gebeuren op bijvoorbeeld Pinterest en Facebook, waar mensen hun eigen ‘reclameposters’ maken en delen, waarop mooie, inspirerende en motiverende quotes staan. De behoefte is er zeker. Uit eindelijk is alles een soort ‘oude wijn in nieuwe zakken’ maar de boodschap blijft belangrijk om te herhalen. Blijkbaar hebben we namelijk moeite om vanuit onszelf gewoonweg goed te doen, met geen idee waarom we dat zouden doen.

“Ik snap goed wat hij bedoelt, want ik kan met veel liefde terugdenken aan mijn oude Filosofie klas op het HBO, waar in ons lokaal de wereldvisies en denkbeelden ons om de oren vlogen, en de meest mooie discussies ontstonden. “

CHERISH THE MUNDANE
Geef oude waarden en deugden een plek in je leven, zonder tuttigheid, zonder betutteling, maar vanuit een positieve gedachte om een beter mens te worden en een betere wereld achter te laten. Zoals het oude, bekende maar oh zo ware gezegde ons vertelt; een betere wereld, begint uiteindelijk nog steeds bij jezelf.

Published by Nienke

Nienke is geïnteresseerd in een groenere, mooiere wereld. Houdt van cappuccinos, sushi, minimalisme, duurzame (tweedehands) producten en reizen. Gek van Japan. Dol op haar man en twee dochtertjes.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *